एमाले नेताकै खुलासाः महाकाली सन्धिका प्रमुख डिजाइनर केपी ओली हुन्, जसले पार्टीसम्म फुटाए

प्रकाशित: २०७४-९-१५ गते | 1532 पटक हेरिएको
एमाले नेताकै खुलासाः महाकाली सन्धिका प्रमुख डिजाइनर केपी ओली हुन्, जसले पार्टीसम्म फुटाए

– राधाकृष्ण मैनाली

महाकाली सन्धिको विरोधमा जाँदा अन्ततः पार्टी फुट्छ भनेर मैले धेरैपटक साथीहरूसँग कहेँ । राष्ट्रवाद र राष्ट्रघातजस्तो गम्भीर विषय उठिसकेपछि पार्टी एक ढिक्का भइरहन गाह्रो पर्नु स्वाभाविकै हो ।

नेपालगञ्जमा हुन गइरहेको छैटौं महाधिवेशनको मिति नजिकिँदै थियो । मैले माधवकुमार नेपालसँग महाकालीको मुद्दा उक्त महाधिवेशनमा ल्याउँदा पार्टी फुट्छ भनेर ठोकुवा गरेको थिएँ । त्यसैले महाधिवेशनमा महाकालीको मुद्दालाई मुख्य मुद्दा नबनाउन आग्रह गरें ।

फरक मत राख्ने साथीहरूसँग म कुरा गर्छुसम्म भनेको थिएँ, माधवसँग । केन्द्रीय समितिको संख्यामा मिलाएर भए पनि महाकाली सन्धिको मुद्दालाई महाधिवेशनमा मूल विषय नबनाउन पटक-पटक प्रस्ताव गरें । मेरो अर्को भनाइ थियो, ‘फरकमत राख्ने साथीहरू कसैलाई पनि केन्द्रीय सदस्यबाट कसैलाई नहटाऊँ । बरू त्यसका लागि केन्द्रीय सदस्य संख्या केही बढाऊँ ।’

तर बहुमतले निर्णय गरिसकेको विषय भएकाले माधवले महाधिवेशनमा आफूलाई बलियो ठाने र यो विषयलाई मुख्य मुद्दाको हैसियत दिए । त्यति मात्र होइन, माधवले केन्द्रीय सदस्य संख्या स्वात्तै कटाएर असहमत पक्षका आठ जनालाई मात्रै केन्द्रीय कमिटीमा ल्याउने प्रस्ताव गरे ।

मलाई लाग्छ, यो गुप्त खेलका डिजाइनर केपी ओली थिए । केपीको खेलका सामु माधवको अल्पदृष्टि निर्णायक मोड बन्यो । मैले भनेको नमान्नेलाई तह लगाइदिन्छु भन्ने सोचबाट माधव अघि बढे र औपचारिक रुपमा पार्टी विभाजन भयो, ०५४ साल फागुन २१ गते ।

वामदेव र सीपीबीच खटपट, फेरि पार्टी एकता

पार्टी दुई फ्याक भएपछि एमालेलाई घाटा त भयो नै, नयाँ पार्टी मालेसमेत जन्मजातै रोगायो । मालेका शीर्षस्थ नेताद्वय सीपी र वामदेवबीच सुरूमै समस्या देखियो ।

सीपी सानो समूह बोकेर पार्टीभित्रका सदावहार विपक्षी बनिरहन खोेजे । बामदेव सीपीलाई नेता मान्न तयारै भएनन् । बामदेवमा एक नम्बरको नेता मै हुँ भन्ने अहम् बढिरहृयो । कतै जाँदा, हिँड्दा, बस्दासमेत बामदेवले आफूलाई राष्ट्रकै पहिलो नम्बरको नेता हुँ भन्ने भाव देखाउन खोजिरहे । यस्तो प्रवृत्तिले पार्टी चलाउन कठिन बन्दै गयो ।

यही मौका पारेर माधवले बामदेव र सिद्धिलाल सिंहलाई एमालेमा फर्काउन फकाउन थाले । उनी सिंगो मालेलाई होइन आफूलाई मन परेका खास-खास नेताहरूलाई छिमलेर एक्लाएक्लै एमालेमा फर्काउन चाहन्थे । म र सीपीलाई भने फर्काउन चाहँदैनथे । म ठोकुवाका साथ भन्न सक्छु, माधव हामी दुई दाजुभाइलाई भित्रैदेखि पूर्वाग्रही आँखाले हेर्थे । उनले मलाई व्यक्तिगत रुपमा कहिल्यै असल नजरले हेरेनन् ।

मालेको केन्द्रीय समितिले एमालेसँग एकता गर्ने निर्णय गर्न नसकेपछि मात्र माधवले मलाईसमेत बोलाएर एकता वार्ता गर्न थालेका हुन् ।

मसँगको वार्तामा माधव बडो हार्दिक हाउभाउको आवरणमा प्रस्तुत भएका थिए । उनले विगतमा आफूबाट धेरै गल्ती भएको पनि स्विकारे । एउटै विचार, चिन्तन र गन्तव्य भएका दुई पार्टी अलग अलग बाटो हिंड्नुभन्दा सँगै यात्रा गर्दा सहज हुने बताए । ‘महाकाली सन्धिबाहेक माले र एमालेका समान उद्देश्य, व्यवहार, सिद्धान्त भएकाले एकै ठाउँ हेलिएर अघि बढौं,’ माधवले धेरैपटक मसँग भनें ।

तत्काल गरिएको सांगठनिक सहमतिहरू आठौं महाधिवेशनसम्म लागू गरेर जाऔं भन्ने प्रस्ताव राखे । यी कुरा हुँदासम्म मलाई स्थायी समिति सदस्यमा कुनै पनि मूल्यमा नछुटाउने वचन दिएका थिए । मैले सोचें, राजनीतिको आधार र विश्वास भनेकै वचन हो । वाचा गरिसकेपछि किन कुनै तमसुक खोजिरहनु ? गम्भीर मुद्रा र दयनीय हाउभाउसहित प्रस्तुत भएका माधवको अवस्थाले म उनीप्रति वशीभूत भएँ र आफ्नो बलबुँताले भ्याएसम्म पार्टी एकीकरणको बाटोमा लागें ।

त्यसपछि हामी बामदेव, सिद्धिलाल र म मालेभित्र एकताका पक्षमा बहुमत जुटाउने कसरतमा लाग्यौं । बामदेव निकट भनेर चिनिएका किरण गुरूङ, खेमनारायण ढुंगाना, केशवलाल श्रेष्ठ, त्रिलोचन ढकाल, शारदा सुवेदी, दलबहादुर रानाहरू कुनै पनि हालतमा एमालेमा फर्कने पक्षमा थिएनन् । घनश्याम भुसालले पनि फर्कन रूचि देखाएका थिएनन् । हामीले निकै प्रयत्न गरेर उनीहरूलाई मनायौं । एकता प्रक्रियाको शुरुमा बामदेव एक्लो थिए । मैले एकताको पक्षमा साथ दिएपछि मात्रै बहुमत पुग्यो ।

माधव नेपालले गरेका प्रतिवद्धतालाई व्याख्या गरेर एकताका विपक्षमा रहेका साथीहरूलाई मनाइयो । एकता प्रक्रियाको पहलकदमीमा सुरु-सुरुका दिनमा सीपीले नै अगुवाइ गरेका थिए । हामीलाई थाहै नदिई सीपी धेरैपटक माधवको घरमा पुगेका रहेछन् । सीपीको भरमा मात्र एकता समिति नबनेपछि माधवले मलाई सीपीसँग भएका सबै कुरा खोलेका थिए ।

त्यसपछि दुवै पार्टीबाट एकताको कमान्ड गर्नेहरू छानिए । मालेका तर्फबाट बामदेव गौतम, किरण गुरूङ र म एमालेको तर्फबाट माधवकुमार नेपाल र युवराज ज्ञवाली एकता कमान्डमा छानिए । वार्तामा छैटौं महाधिवेशनअघिको सांगठनिक हैसियत सबै नेता कार्यकर्ताहरूलाई दिइने टुंगो भयो ।

अनि माधवकै छाँयामा उभिएँ

अन्ततः विभाजनको चार वर्षपछि ०५८ फागुन ४ गते एमालेृ र मालेवीच पार्टी एकता भयो । त्यही दिन बिहान मालेको केन्द्रीय कमिटी बैठकले गुटविहीन रुपमा एमालेमै फर्किएर एकीकरणको सहमतिअनुसार काम गर्ने माइन्युट गर्‍यो । निर्णयअनुसार दिउँसो १ बजे पत्रकार सम्मेलन गर्ने कार्यक्रम बन्यो । सम्मेलनलाई वामदेव र सीपी दुवैले सम्बोधन गर्ने तय भयो ।

पत्रकार सम्मेलनमार्फत बामदेवले पार्टी एकीकरणको घोषणा गरे । त्यस बेलासम्म मञ्चमा मौन रहेका सीपी अचानक जुरूक्क उठेर बोलेछन्, ‘मचाहिँ एकताका पक्षमा छैन । एमालेमा फर्कन्नँ ।’

एकता घोषणासभामा सीपीले एकाएक त्यसो भन्दा उपस्थित नेता, कार्यकर्ता चकित परेर मुखामुख गर्न थालेछन् । सुरुवाती दिनमा एकताको नेतृत्व गरेका सीपीले त्यसअघि कहीँ त्यस्तो आभाससमेत दिएका थिएनन् । एउटै ड्यासमा बसेर बामदेवले एकताको घोषणा गरेपछि सीपीले म जाँदिनँ भन्नु राजनीतिक संस्कार थिएन ।

मलाई त्यसबेला मधुमेह रोगले भेटिसकेको थियो । जहाँ पायो, त्यहीँ खाना खान्नथेँ । पार्टी एक हुने भएपछि म दंग पर्दै खाना खान घरतिर हिंडेँ । एकता घोषणा कार्यक्रममा उपस्थित हुन भ्याइनँ । तर, एक डेढ घन्टाभित्रै एकमतले गरेको पूर्वनिर्णय बिथोलिइसकेछ । हामी सहोदर दाजुभाइ भए पनि सीपीले दाजु सम्झेर म एमालेमा नर्फकने भएँ भनी एकै वचन सुनाएनन्, सल्लाह गरेनन् ।

सीपीको निर्णयका कारण मैले आफू संकटमा फसेको अनुभव गरेँ । मनमा चिसो पस्यो । किनभने माधवले मलाई नचाहँदा नचाहँदै बाध्य भएर एमालेमा स्वागत गर्दै थिए । वामदेवको स्वाभाव भरपर्दो थिएन । आफ्ना लागि सानै केही पाउने भए पनि वामदेव पुलकित बनेर एउटा कुनातिर लागिहाल्थे । समूहको स्वार्थभन्दा व्यक्तिगत र गुटगत स्वार्थ हेर्ने वामदेवको आनीबानीसँग म परिचित मात्र होइन, आजित थिएँ ।

सीपी अर्कैतिर लागेपछि मलाई आपत पर्‍यो । तर, उनीसँग फर्किएर छेउमा ठाउँ देऊ भनेर जान मेरो स्वाभिमानले छेक्यो । अहिले सोच्छु, ममा पनि अहं टाँसिएको रहेछ । हुन त सीपीसँगै गएको भए पनि त्यसले मलाई फाइदा नहुने निश्चित थियो । दाजुभाइबीचको राजनीतिक सम्बन्धबारे म नेपाली कांग्रेसका नेताद्वय मातृका-बीपीबीचको मनमुटाव र कार्यशैलीबाट परिचित थिएँ । मनमोहन र सहाना साली-भेना भए पनि उनीहरूबीच मन फुकाएर सहकार्य नभएको नजिकबाट देखेको थिएँ । दाजुभाइबीच त्यस्तो उतारचढावको सम्बन्ध नेपाली राजनीतिमा फेरि नहोस् भन्ने मेरो कामना थियो । त्यही भएर सीपीको चौतारीमा ढाक्रो बिसाउन गइँन । माधवकै चौतारी छेउमा टेकुवा टेकेर सुस्ताउने गरी एकीकरणलाई स्वीकार गरें ।

तर माधवले वचनको तमसुक च्याते । पार्टी एकीकरण भएको दुई महिनापछि सातौं महाधिवेशन भयो । महाधिवेशन भएपछिको केन्द्रीय समितिको दोस्रो बैठकमा पुग्दा नपुग्दै माधवले मलाई कारबाही गरेर पार्टीबाट निष्कासन गरे । वचन पालना नगर्ने नेपाली राजनीतिको पासोमा सेरिएँ, म ।

(एमालेका संस्थापक नेता राधाकृष्ण मैनालीको संस्मरणात्मक पुस्तक नलेखिएको इतिहासको एक अंश)

नेपालपाना डटकममा प्रकाशित भएका सामाग्रीहरु नक्कल/साभार गर्न शक्त मनाही छ । स्वीकृति बिना नक्कल वा साभार गरिएको पाईएमा नेपाल र अन्तराष्ट्रिय कपिराइट कानुन अनुसार कारबाही प्रक्रिया अघि बढाइनेछ । धन्यबाद ।।

शिक्षामन्त्रीले मुख नखाेलेपछि नेकपाकै विद्यार्थी संगठन अाेर्लिए, मन्त्री बचाउँ भन्दै पुगे अाेली कहाँ

डा.केसीका यी कमाण्डरले मागे कानुनमन्त्रीको राजीनामा, अाेली पर्ने भए फेरि सर्वाेच्चकाे झमेलामा

सांसद नविना लामा डा. केसीकाे पक्षमा बाेल्दै अाेलीलार्इ यसरी थर्काइन्, बालुवाटारमा खैलाबैला !!!

राजपाकाे साथ पाएपछि जहाँ नेकपाकाे पकड छैन् त्यहाँ गएर कांग्रेसले गर्दैछ अाेली विरुद्ध यस्ताे खतरनाक तयारी

जागिरको लाेभमा पर्दा दुई युवती भइन् बलात्कारकाे शिकार, युवा पक्राउ अधबैसेँ फरार

महिला अधिकारकर्मीहरुले झपारेपछि कानुनमन्त्री तामाङले ३ कराेड जनतासँग यसरी मागे माफी

‘चिकित्सक केसीको अनशन : स्वास्थ्यको मौलिक हकको उल्लङ्घन’

कानून मन्त्री तामाङ भन्छन्: बंगलादेशमा अध्ययनरत्त नेपाली चेली आफ्नो शरीर बेचेर प्रमाणपत्र लिन्छन् !

काठमाण्डौ । संघिय सरकारका कानून मन्त्री शेरबहादुर तामाङले बंगलादेशमा अध्यनरतरत्त नेपाली चेलीहरु आफ्नो शरीर बेचेर एमबीबीएसको प्रमाणपत्र लिने गरेको बताएका छन् । राजधानीको एक..

डा. गोबिन्द केसीमाथि प्रधानमन्त्री ओलीले लगाए यस्तो संगिन आरोप, अब के गर्लान केसी?

काठमाडौँ। २१ दिनदेखि आमरण अनशनरमा बसेका वरिष्ठ चिकित्सक डा. गोविन्द केसीलार्इ प्रधानमन्त्री केपी अाेलीले  भारतकाे इसारमा अनशन बसेकाे अारेाप लगएका छन्। प्रम अाेलीले&nbs..

पार्टी छाेडेपछि सभामुख महराले पहिलाे पटक अाेलीलार्इ साथ दिदैँ गरे सदनमा यस्ताे निर्णय!!!

काठमाडाैँ । चिकित्सा शिक्षा विधेयकमा सत्तारुढ दल र प्रमुख प्रतिपक्षी दलबीच सहमति हुन नसक्दा प्रतिनिधिसभाको बैठक एक हप्ता पछिकाे लागि सारिएकाे छ। सभामुख कृष्ण बहादुर महराले एक..


‘नेपालमा कम्युनिष्ट शासन होइन, पक्षपाती शासनको सुरु भयो’
‘नेपालमा कम्युनिष्ट शासन होइन, पक्षपाती शासनको सुरु भयो’

- रामचन्द्र पाैडेल जिल्ला सभापतिहरुको भेलाले अन्यौलता र निराशामा रहेका देशभरका कार्यकर्ताहरुलाई एकहदसम्म आश्वस्त पार्ने काम गरेको छ । सभापतिहरुले आफ्ना कुराहरु निर्धक्क राख..

राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्री ज्यू ! मदन भण्डारीका हत्यारा पत्ता लगाउन किन डराउनुभएको ?
राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्री ज्यू ! मदन भण्डारीका हत्यारा पत्ता लगाउन किन डराउनुभएको ?

बाबु नेपाली काठमाडौं । बहुदल आइसकेपछि एकाएक सर्वसाधारणको समीपमा रहेर नेकपा मालेका पूर्व महासचिव मदन भण्डारीले भाषण गर्दा यस्तो लाग्थ्यो कि नेपालमात्र होइन विश्वलाई नै समृद्..

ओलीको ईच्छा, मोदीको दिक्षा
ओलीको ईच्छा, मोदीको दिक्षा

दुई दिने राजकिय भ्रमणको सिलसिलामा भारतिय प्रधानमन्त्रि नरेन्द्र मोदी नेपालमा छन । सन २०१४ मा प्रधानमन्त्रिमा निर्वाचित भए यता भारतिय प्रधानमन्त्रि मोदिको यो तेश्रो नेपाल भ्रमण..

प्रधानमन्त्रीद्वय ओली र मोदीलाई भुटानी मानवाधिकारवादी रिजालको यस्तो खुल्ला पत्र
प्रधानमन्त्रीद्वय ओली र मोदीलाई भुटानी मानवाधिकारवादी रिजालको यस्तो खुल्ला पत्र

काठमाडौं ।  विगत ३० वर्षदेखि भुटानबाट लखेटिएका नेपाली मूलका भुटानीहरु तथा स्थानीय भूटानी आदिवासीहरुको निर्वासन, मानवअधिकार तथा भुटान फिर्ति अभियानका अभियन्ता रिजालले भारत..