भारतमा मोदीको जबर्जस्त जीत - नेपालमा उत्तेजना फैलाउने 'पण्डित'हरुलाई सकस !


नेपालपाना प्रकाशित: २०७६-२-१० गते
भारतमा मोदीको जबर्जस्त जीत - नेपालमा उत्तेजना फैलाउने 'पण्डित'हरुलाई सकस !

-सरोज पण्डित

काठमाडाैं । नेपालको दक्षिणी छिमेकी भारतमा सत्तारुढ भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) को सत्ता निरन्तरता कायम भएको छ । लोकसभा चुनावबाट भाजपाकै नेतृत्वमा पुनः ५ बर्षको सरकार गठन हुने पक्कापक्की भएसँगै यतिखेर प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीका विरोधीहरुलाई गतिलो झापड मिलेको छ । 

विश्वकै विशाल लोकतान्त्रिक मुलुक भारतमा जे भईरहेको छ, कोरा राजनीतिक र कुटनीतिक चेतना भएकाहरुले त्यसलाई सजिलै बुझ्न सकिरहेका छैनन । जसले तारान्तार अनावश्यक रुपमा दक्षिण एसियाली व्यवस्थाको ठूलो मुलुकलाई गिजोल्ने प्रयास गरे र आफ्नो ‘नाकामयाबी’को भारी भारतमाथि नै थोपरे । कुटनीतिक सौदाबाजीमा आफु बलियो हुनुभन्दा कमजोरीको दोषारोपण छिमेकीमै लाद्नमा समय बर्बाद पारे ।

पण्डितहरु यसरी पछारिए कि उनीहरु अब पुरापुर आफ्नो बोली बदल्न लागेका छन् या अझै बेमेलको राजनीति र कुटनीतिलाई बढावा दिन निकृष्ट ढंगले प्रश्तुत भईरहेका छन् ।

आफ्नो देशका तमाम नागरिकको मस्तिष्कमा भारतविरोधी छाप हान्न उनीहरुले भरमग्दुर प्रयास गरे र छिमेकी देशको चुनावमा लाजै नमानी निश्चित दल एवं आयातित एजेन्डा बोकेका केही व्यक्तिहरुको पक्षधरता लिए । सामान्य कुटनीतिक मर्यादासमेत तोडेर आफ्ना कार्यकर्ताहरुलाई भारतीय भूमीमै परिचालन गरे ।

भारतको चुनावी परिणामलाई बुझ्नुअघि विश्वका नागरिकहरुको राजनीतिक चेतनालाई चुनावी परिणामहरुसँग जोडेर हेर्न जरुरी छ । एक्काईसौं शताब्दीको दोस्रो दशकमा जसरी लोकतन्त्र परिघटनाहरु तथाकथित ‘विश्लेषक’ एवं ‘पण्डित’हरुले सोचेभन्दा विपरित देखिएका छन्, त्यसलाई सुझबुझपूर्ण तरिकाले विश्लेषण गर्न पछिल्लो दशककै घटनाक्रमहरु नियाल्नुपर्ने हुन्छ ।

अमेरिकामा डोनाल्ड ट्रम्पको उदय, रुसमा भ्लादिमिर पुटिनको एकछत्र राज, भारतमा सन् २०१४ को चुनावी परिणाम र नेपालमै पनि राष्ट्रवादी रुझान देखाएका कम्युनिष्टहरुको बलियो सत्ता, चीनमा सी जिनपिङको बढ्दो शक्ति ! यो अवस्था आउनसक्छ भनि विश्लेषण गर्नेहरुलाई सत्तोसराप र नाङ्गेझार पार्न कुनै कसर बाँकी नराखेका पण्डितहरु यसरी पछारिए कि उनीहरु अब पुरापुर आफ्नो बोली बदल्न लागेका छन् या अझै बेमेलको राजनीति र कुटनीतिलाई बढावा दिन निकृष्ट ढंगले प्रश्तुत भईरहेका छन् ।

यही स्थिति कायम रहे अब २० औं शताब्दीको अन्तिमतिरदेखि २१ औं शताब्दीको पहिलो दशकमा रजगज गरेका राजनीतिक शक्तिहरु क्षयीकरण हुँदै विलुप्त नहोलान् भन्न सकिँदैन । 

यस्ता निकृष्टहरु हिमालय क्षेत्रको चिसो देशका छापामा काँचो वायु छाडिरहेका छन् । विवेकलाई बन्धक बनाएर, सन्निकट चुनौतीहरुलाई कमजोर आंकलन गर्दै हत्केलाले पहाड भत्काउन खोजिरहेका छन् । 

हुन पनि विश्वभर नै सन् २०१० पछि चुनिएका मुख्य सरकारहरुले चक्मा दिँदै सत्ता वैद्यताको निरन्तरता हासिल गरिरहेका छन् । पछिल्लो महिनाकै राजनीतिक घटनाहरुलाई हेर्दा अस्ट्रेलियामा यही देखियो, प्रधानमन्त्री स्कट मरिसनको कन्जरभेटिभ गठबन्धनले चामत्कारिक जीत हात पारेको छ ।

ईन्डोनेसियामा सत्ताधारी दलप्रति उस्तै रुझान देखियो । साविककै सत्ताधारी इन्डोनेसियन डेमोक्रेटिक पार्टी अफ स्ट्रगलका नेता जोको विदोदो दोस्रो कार्यकालका लागि राष्ट्रपति चुनिएका छन् । अहिले मतगणना भईरहेको भारतमा त विश्वका महारथ विश्लेषकहरुलाई लोप्पा खुवाउँदै भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) ले तहल्का मच्चाईरहेको छ ।

भारतमा मोदीको पुनरागमन बाध्यता नभई आवश्यकता नै थियो, जसलाई नेपालका अर्धबौद्धिक विश्लेषकहरुले आंकलन गर्न नै सकेनन् ।

यो तहल्काले नागरिक मनोगत प्रचारमा रुमल्लिन छाडेको बलियो विश्लेषणात्मक आधार दिएको छ । चुनावमा साविकको प्रतिपक्षी नै नराम्रोसँग बढारिने र सत्ताधारीले नै जीत हासिल गर्ने ‘ट्रेण्ड’ नै स्थापित भएको छ । यी चुनावी परिणामहरुले विश्वभरकै लोकतान्त्रिक प्रणाली अब ‘दलबदली’को खेलभन्दा माथि उठेको प्रतित भईरहेको छ ।

लामो समय सत्तामा बसेर खासै काम गर्न नसकेको र प्रतिपक्षमा रहँदामात्र जनताका आकांक्षाहरुलाई चुनावी मसाला बनाउने पार्टीहरु विलयको दिशातिर अग्रसर छन् । यही स्थिति कायम रहे अब २० औं शताब्दीको अन्तिमतिरदेखि २१ औं शताब्दीको पहिलो दशकमा रजगज गरेका राजनीतिक शक्तिहरु क्षयीकरण हुँदै विलुप्त नहोलान् भन्न सकिँदैन । 

नेपालका सन्दर्भमा भारतले निकै अर्थ राख्छ । त्यहाँको अर्थतन्त्रमा हुने उतारचढावले नेपालीको भान्सालाई सस्तो या महंगो पार्नेसम्मको तागत राख्छ । औपचारिक/अनौपचारिक रुपमा ८० प्रतिशतभन्दा बढी बैदेशिक व्यापार भारतसँगै रहेको नेपाललाई दक्षिणी छिमेकी मुलुकमा हुने सत्तापरिवर्तन, राजनीति, चुनाव, विश्वव्यापीकरणजस्ता घटनाहरुले प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने गर्छ ।

कांग्रेस आईको सरकार रहँदा जसरी नेपालमा सत्तापलटको खेल हुन्थ्यो, त्यो यतिखेर बन्द भएको छ । यसका पछाडी भारतीय जनता पार्टीको सुझबुझपूर्ण कुटनीतिले नै महत्वपूर्ण भूमीका खेलेको छ । नरेन्द्र मोदीले सन् २०१६ पछि त नेपालको स्थिरताका लागि निकै सहयोग गरेका छन् ।

उत्तरतर्फको आर्थिक महाशक्ति चीन र दक्षिणतर्फको सबैभन्दा नजिकको अर्को महाशक्ति भारत नै नेपालको जनजीवनमा निर्णायक अर्थ राख्ने मुलुक हुन । यस्तो स्थितीमा आफुलाई विकास र समृद्धितिर लम्काउन कोशिस गरिरहेको नेपालका पण्डितहरुले चाहिँ छिमेकीसँग बखेडा निकाल्न अनेक उपाय खोजिरहेका छन् । 

यो विश्लेषण तयार गर्दैगर्दा भारतमा लोकसभा निर्वाचनअन्तर्गत मतगणनाको सरगर्मी निकै चर्को छ । प्रतिपक्षी कांग्रेस आईले सन् २०१४ कै पराजयको निरन्तरता भोग्ने पक्कापक्की छ । कुल ५४३ मध्ये ५४२ सिटका लागि भएको निर्वाचनमा वर्तमान सत्तारुढ भारतीय जनता पार्टी नेतृत्वको नेसनल डेमोक्रेटिक अलायन्स (एनडीए) ले ठूलो अग्रता लिएको छ ।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको यो गठनबन्धनले ३४२ सिटमा अग्रता लिएको छ भने कांग्रेसका राहुल गान्धी नेतृत्वको युनाईटेड प्रोगेसीभ एलायन्स (युपीए) ९० सिटमा खुम्चिएको छ । बरु अन्य साना र क्षेत्रीय पार्टीहरुले ११० सिटमा अग्रता लिईरहेका छन् । प्रतिपक्षमा रहेका हस्तीहरु बढारिँदै छन् र उग्रपन्थी विचारधाराका प्रवर्तकहरु पनि पत्तासाफ हुँदैछन् ।

भाजपाविरोधी बुद्धिविलास विफल सावित भएको छ । यस्ता विश्लेषकहरुले भारतसँगको कुटनीतिक सम्बन्धलाई न गन्तव्यमा पु-याउन सहयोग गरेका छन्, न त भवितव्य देखेका छन् ।

भारतमा मोदीको पुनरागमन बाध्यता नभई आवश्यकता नै थियो, जसलाई नेपालका अर्धबौद्धिक विश्लेषकहरुले आंकलन गर्न नै सकेनन् । सन् २०१५ मा दुई देशबीच देखिएको पारवहन अवरोध यस्ता विश्लेषकहरुको हतियार रहँदै आएको छ, जबकी दुई देशबीचको सम्बन्ध धेरै अघि बढिसकेको छ ।

भाजपाविरोधी बुद्धिविलास विफल सावित भएको छ । यस्ता विश्लेषकहरुले भारतसँगको कुटनीतिक सम्बन्धलाई न गन्तव्यमा पु-याउन सहयोग गरेका छन्, न त भवितव्य देखेका छन् । दक्षिण एसियाकै राजनीतिलाई उलटफेर पार्नेगरी भाजपाको सत्ता पुनरागमन त यस्ता विश्लेषकहरुले मथिंगलमै नरहेको विषय रह्यो । 

छिमेकमा मोदीको सत्ता निरन्तरताले के हुन्छ त ? यसको सबैभन्दा ठूलो असर त मोदी र भाजपाको निरर्थक विरोधमा लागेका तिनै प्रायोजित मानिसहरुलाई पर्नेछ, जसले स्वार्थको रोटी सेकाउन जतिसुकै बेला जसको पनि विरोध या समर्थन गर्न हिच्किचाउँदैनन । आम नागरिक र स्थिर सरकारका हकमा पनि यसले केही असर अवश्य नै राख्छ, तर धेरै हदसम्म सकारात्मक ।

भारतीय नागरिकले अब सत्तामा कसलाई पु-याउने भनी चिट्ठा खेल्न छाडिदिएका छन् । पटक–पटक सत्तामा पुगेर पनि नागरिक र देशको हितमा काम नगर्ने कांग्रेस आई र उसको गठबन्धन बढारिनुले भारत सत्ता स्थिरतातर्फ अघि बढेको संकेत मिल्छ । भारतको सत्ता स्थिर हुँदा नेपाललाई र नेपालमा स्थिरता हुँदा भारतलाई अवश्यमेव फाईदा पुगिरहेको छ । 

पारवहन अवरोधका बेला केही चिसिएको कुटनीतिक सम्बन्ध अब सामान्यीकरण भईसकेको छ । कांग्रेस आईको सरकार रहँदा जसरी नेपालमा सत्तापलटको खेल हुन्थ्यो, त्यो यतिखेर बन्द भएको छ । यसका पछाडी भारतीय जनता पार्टीको सुझबुझपूर्ण कुटनीतिले नै महत्वपूर्ण भूमीका खेलेको छ । नरेन्द्र मोदीले सन् २०१६ पछि त नेपालको स्थिरताका लागि निकै सहयोग गरेका छन् । यसबीचमा न त नेपालको सत्ता र राजनीतिमा भारतीय हस्तक्षेपको कुरा आएको छ, न त सरकारहरुका बीचमा तनाव नै देखिएको छ । 

तर, नेपालका पण्डितहरु भने अब त्रस्त बन्नुपर्ने दिन आएको छ । नेपाली सञ्चारमाध्यममा भारत र मोदीविरोधी वान्ता गर्नेहरु, भारतविरोधी शक्तिका मनमौजी गोटी बनेकाहरु र मोदीईतरको शक्तिबाट ठूलो अपेक्षा राखेकाहरुलाई अबको समय कष्टसाध्य हुनेछ । किनकी, घरेलु शक्ति समीकरणमा पहिले नै विफल देखिएका उनीहरुको बौद्धिकता र चरित्र एकैसाथ पखालिएको छ । 

नेपालका मामिलामा मोदी यतिखेर चुप बसेका छन्, तर यो अवस्था सँधै रहँदैन । किनकी, काठमाडौंमा यो बीच भारतका विरुद्ध धेरै प्रायोजित रोटी पाकिसकेको छ । भारतले आफ्नाविरुद्ध सँधै यो स्थिति रहन दिँदैन भन्ने पक्कापक्की छ ।

अब नेपाल सरकारले भारतसँग कसरी कुटनीतिक सम्बन्ध अघि बढाउँछ भन्नेमा दुई देशबीचको सामिप्यता निर्धारण हुनेछ । प्रायोजित उग्र राष्ट्रवादी नारालाई उछाल्ने या नजिकको मित्रराष्ट्रसँगको सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउने ? यो नेपाली शासकहरुकै हातमा छ ।

कुटनीतिक सम्बन्धलाई सतही विश्लेषण गरी, अनेक चलखेल गरी, जबर्जस्त भारतविरोधी माहोल बनाई दुई देशबीचको सम्बन्ध धमिल्याउन खोज्नेहरुलाई सरकारले ठेगान लगाउँछ कि खुलेआम छाडिदिन्छ ? यो प्रश्नले आगामी दिनमा नेपाल–भारत सम्बन्धलाई धेरै हदसम्म अर्थ राख्नेछ । 

भारतमा मोदी सरकारले चुनावमार्फत पाँच बर्षको नवीकरण पाएको छ । नेपालमा पनि अहिले स्थिर सरकार छ । दुई देशबीचको सम्बन्धमा नेपालको भारतसँग र भारतको नेपालसँग केही अपेक्षाहरु पक्कै छन् । ती अपेक्षाहरुलाई एक अर्कोले पुरा गर्नेतर्फ दुवै मुलुकका स्थिर सरकारहरु लाग्नुपर्छ ।

नेपालका मामिलामा मोदी यतिखेर चुप बसेका छन्, तर यो अवस्था सँधै रहँदैन । किनकी, काठमाडौंमा यो बीच भारतका विरुद्ध धेरै प्रायोजित रोटी पाकिसकेको छ । भारतले आफ्नाविरुद्ध सँधै यो स्थिति रहन दिँदैन भन्ने पक्कापक्की छ ।


'सी विचारधारा' को नेपाली आलाप : छिमेकीलाई आँगन बनाउन आफ्नै दैलो मास्ने दुस्साहस !
'सी विचारधारा' को नेपाली आलाप : छिमेकीलाई आँगन बनाउन आफ्नै दैलो मास्ने दुस्साहस !

काठमाडौं । चीनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ नेपाल भ्रमणमा आउनुअघि काठमाडौंका मिडियादेखि छापासम्म एउटा अचम्मको रुझान देखिएको छ । सत्तारुढ कम्युनिष्ट पार्टीको ब्यानरमा जुन शीर्षक रा..

‘जातीय छुवाछुतभन्दा बर्गीय छुवाछुत झन् खतरनाक बिभेद हो, देश भड्कालोमा जान सक्छ’
‘जातीय छुवाछुतभन्दा बर्गीय छुवाछुत झन् खतरनाक बिभेद हो, देश भड्कालोमा जान सक्छ’

दाङ । मानिस/मानिस बिच देखिएको भेदभाव जातीय भावना भन्दा वर्गीय असमानता नै प्रमुख कारण हो । वर्गीय असमानताले जटिलता उब्जाउछ । एक आपसमा गर्ने व्यवहारमा फरक हुन्छ&nbsp..

श्रावण महिनाको महत्व
श्रावण महिनाको महत्व

श्रावण महिना धार्मिक र प्राकृतिक रुपमा महत्वपूर्ण महिना मानिन्छ । किसानहरुलाई खेतीपाति गर्न भ्याई नभ्याई हुन्छ । सबैका घरमा लटरम फलफुल  फलेका हुन्छन् । हरियो  तरकारी..

भू-मध्य सागरमा डुंगा दुर्घटना हुँदा ६५ जना प्रवासीको मृत्यु
भू-मध्य सागरमा डुंगा दुर्घटना हुँदा ६५ जना प्रवासीको मृत्यु

काठमाडौं । भूमध्य सागरमा प्रवासीहरु चढेको एक डुंगा दुर्घटना हुँदा कम्तिमा ६५ जनाको मृत्यु भएको छ । दुर्घटनास्थलबाट १६ जनालाई उद्धार गरिएको बीबीसीले जनाएको छ । यो डुंगा बिही..